Poradnik
- Pielęgnacja skóry wokół oczu
- Pielęgnacja skóry z problemami naczyniowymi
- Pielęgnacja skóry skłonnej do zmian trądzikowych
Spis treści
Pielęgnacja skóry wokół oczu
"Oczy są zwierciadłem duszy" wyrażają emocje, nastrój, często też odzwierciedlają stan zdrowia. Są jednym z najważniejszych atrybutów urody. W przeprowadzonych w USA badaniach psychologicznych co trzeci mężczyzna przyznał, że patrząc na kobietę, zwraca uwagę przede wszystkim na jej oczy. Dlatego opracowanie metod efektywnej pielęgnacji i kondycjonowania skóry wokół oczu jest jednym z podstawowych celów kosmetologii i wciąż stanowi wyzwanie dla firm kosmetycznych próbujących stworzyć doskonały krem spełniający wszystkie oczekiwania klientów.
Piękne oczy to przede wszystkim oczy zdrowe, błyszczące, niezaczerwienione. Skóra wokół nich powinna być dobrze napięta, elastyczna i pozbawiona widocznych zmarszczek. Narażenie na oddziaływanie niekorzystnych czynników środowiska, a przede wszystkim specyficzna budowa skóry w okolicach oczu sprawiają, że to właśnie w jej obrębie pojawiają się pierwsze oznaki przemęczenia i upływającego czasu.
Skóra wokół oczu jest czterokrotnie cieńsza niż na policzkach, ma zaledwie pół milimetra grubości. Znajduje się w niej bardzo mało gruczołów łojowych, niebędących w stanie zapewnić odpowiednio grubej bariery ochronnej. Dlatego skóra szybko ulega przesuszeniu. Okolice oczu są szczególnie podatne na działanie różnych szkodliwych czynników, takich jak mróz, wiatr, a także promieniowanie słoneczne lub sztuczne źródła światła. Wszystko to prowadzi do wysuszenia skóry w okolicach oczu, a w konsekwencji do jej szybszego wiotczenia i starzenia się.
Skóra wokół oczu jest narażona na nieustanną pracę. Wystarczy wspomnieć,że mrugamy powiekami średnio 10 tysięcy razy dziennie przy zwilżaniu oka, podczas przeżywanych emocji, np. niepokoju, stresu, radości, przy odruchowym mrużeniu podczas zmian natężenia światła. Jedną z pierwszych oznak "zmęczenia" i starzenia się skóry wokół oczu jest pojawienie się zmarszczek mimicznych, tak zwanych kurzych łapek. Tworzą się one w kącikach oczu, a ich pojawienie się jest związane z bogatą mimiką twarzy: uśmiechem, płaczem, zdziwieniem czy zdenerwowaniem. Nic więc dziwnego, że kurze łapki spędzają sen z powiek nawet dwudziestolatkom, które w szczególny sposób interesują się odpowiednią pielęgnacją skóry. Wyrazem zmęczenia skóry wokół oczu jest opuchnięcie powiek, którego przyczyna to przede wszystkim gromadzenie się wody w tkankach. Czasami zdarza się jednak, że opuchnięte powieki mogą być objawem choroby, dlatego oprócz odpowiedniej pielęgnacji kosmetycznej należy zasięgnąć porady lekarza, aby wykluczyć inne przyczyny, na przykład alergie, choroby serca lub nerek. Na pogorszenie wyglądu oczu wpływa także pojawienie się pod nimi worków i cieni. Ich przyczyną często bywa brak odpowiedniej ilości snu, a także długotrwała i męcząca praca oraz narażenie na promieniowanie ultrafioletowe.
Powstawanie zmarszczek, worków i cieni pod oczami to nieuniknione oznaki działania mijającego czasu. Współczesna kosmetologia pomaga znacznie opóźnić ich rozwój poprzez odpowiednią pielęgnację skóry. Nie należy jednak zapominać o przestrzeganiu higienicznego trybu życia i stosowaniu odpowiedniej, bogatej w płyny i składniki odżywcze diety. Kosmetyki przeznaczone do pielęgnacji skóry wokół oczu powinny nawilżać i ujędrniać skórę, wspomagać jej regenerację i minimalizować niekorzystny wpływ czynników środowiska. Przyspieszenie odnowy skóry stymulują preparaty zawierające odpowiednie aminokwasy, niezbędne do odbudowy zniszczonych i starzejących się włókien kolagenowych. Ich regeneracja w
widoczny sposób przyczynia się do zmniejszenia ilości i spłycenia powierzchownych zmarszczek skóry. Niezbędną cechą efektywnego preparatu do pielęgnacji delikatnej skóry wokół oczu jest zapewnienie odpowiedniego nawilżenia i natłuszczenia, poprawiającego elastyczność skóry, a w konsekwencji zapobiegającego utracie wody i wysuszeniu skóry, co przyspiesza pojawianie się zmarszczek.
Korzystny wpływ ma również zawartość działających antyrodnikowo witamin A i E, hamujących procesy fotostarzenia się skóry oraz poprawiających miękkość i elastyczność naskórka, a także mikroelementów z wód termalnych, które koją podrażnienia, łagodzą zaczerwienienia i intensywnie wspomagają odpowiednie nawilżenie skóry. Kosmetyki do pielęgnacji skóry wokół oczu powinny być pozbawione substancji alergizujących i drażniących. Skuteczne opóźnianie efektów
starzenia się skóry wokół oczu powinno obejmować także stosowanie środków ochrony przeciwsłonecznej, zarówno w formie związków chemicznych i fizycznych zawartych w kosmetykach, jak również poprzez stosowanie okularów przeciwsłonecznych ograniczających bezwarunkowy odruch mrużenia oczu, który przyspiesza powstawanie zmarszczek.
Opuchnięcie powiek dolnych
(tzw. worki pod oczami), a także obecność obwódki pod oczami (tzw. sińce pod oczami) to częsty i sprawiający sporo kłopotów problem kosmetyczny. Objawy te są najczęściej związane z intensywnym trybem życia, stanami napięcia emocjonalnego, niewłaściwym odżywianiem, brakiem snu, wyczerpaniem organizmu i predyspozycjami genetycznymi niektórych pacjentów. W młodym wieku dolegliwości te pojawiają się okresowo, samoistnie i szybko cofają się, natomiast u starszych pacjentów mają skłonność do utrwalania się. Z fizjologicznego punktu widzenia opuchnięcie powieki dolnej jest najczęściej efektem niewielkich zastojów limfatycznych lub też odkładania się pod oczami tkanki tłuszczowej. Należy pamiętać, że opuchnięcie powiek dolnych może być również objawem procesu chorobowego, najczęściej dotyczącego układu krążenia i nerek. Konieczne staje się wtedy zasięgnięcie porady specjalisty.
Spis treści
Kurze łapki
to populrne określenie delikatnych zmarszczek tworzących się w okolicy zewnętrznego kącika oka. W powszechnym odczuciu są one jedną z pierwszych widocznych oznak starzenia się skóry. Za ich powstawanie odpowiedzialne są czynniki fizyczne, wśród których należy wymienić narażenie na nieustanny ruch powiek (mrużenie, rozciąganie) związany z bogatą mimiką twarzy, a także czynniki środowiskowe, takie jak ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (naturalne i sztuczne), wiatr, niskie i wysokie temperatury powietrza, a także dym tytoniowy. Powstawanie kurzych łapek jest w znacznym stopniu zależne od specyficznej budowy skóry w okolicach oczu. W tym rejonie twarzy jest ona szczególnie cienka i delikatna, a także uboga w gruczoły łojowe, które wraz z wiekiem dostarczają jej coraz mniej niezbędnych substancji lipidowych, co prowadzi do utraty wilgotności. W efekcie skóra zaczyna tracić swoje napięcie, staje się wysuszona, pojawiają się na niej widoczne załamania. Niekorzystny wygląd jest potęgowany przez zaburzenia syntezy kolagenu prowadzące do zwiotczenia skóry i utraty
jej elastyczności.
Pielęgnacja skóry z problemami naczyniowymi
Skóra naczynioruchowa charakteryzuje się skłonnością do napadowego zaczerwienienia pod wpływem czynników miejscowych i ogólnych: promieniowania UV, wysokich i niskich temperatur, stresu, alkoholu, pikantnych potraw, wysiłku fizycznego, przebywania w saunie, stosowania niektórych kosmetyków i leków. Czerwienienie się spowodowane jest rozkurczem naczyń zależnym od mięśni gładkich. Włókna czuciowe są stymulowane przez czynniki mechaniczne, cieplne i chemiczne. Odpowiedź na bodźce czuciowe zależy od neuropeptydów uwalnianych z zakończeń nerwowych. Należą do nich substancja P, VIP (vasoactive intestinal peptide), NKA (neurokinina A). Substancja P zwiększa przepuszczalność komórek śródbłonka naczyń. W regulacji mikrokrążenia biorą udział również m.in. histamina, NO, prostaglandyny, które powodują wystąpienie tak zwanego neurogennego zapalenia. Na skórze może wówczas wystąpić przejściowy rumień z towarzyszącym uczuciem pieczenia.
Spis treści
Rozwój zmian naczyniowych
Początkowo objawy są przemijające, z biegiem czasu jednak dochodzi do trwałego rozszerzenia naczyń. Wzrasta przepuszczalność naczyń włosowatych i powstają obrzęki. Zwiększanie ilości płynu pozakomórkowego doprowadza do wtórnej niewydolności naczyń limfatycznych, zalegania płynu tkankowego i tworzenia się mikrocellulitisu. Prowadzi to do uszkodzenia włókien elastynowych, których zmiany degeneracyjne nasila również ekspozycja na światło słoneczne. Reakcja zapalna wzmaga się, a następnie utrwalają się zmiany rumieniowe i teleangiektazje. Skutkiem tych procesów jest rozwój trądziku różowatego, trudnej do leczenia dermatozy. Skóra naczynioruchowa predysponuje do pojawienia się trądziku różowatego (rosacea) i dlatego zmiany wczesne często określa się terminem "prerosacea". Pierwsze objawy występują zwykle u kobiet około 20. roku życia, zwłaszcza u osób chętnie korzystających ze słońca. W okresie prerosacea dochodzi do wzmożonej reaktywności naczyń bez ich trwałego rozszerzenia, obecny jest rumień i pojedyncze teleangiektazje.
Niewątpliwie ważną rolę w rozwoju zmian naczyniowych odgrywają czynniki dziedziczne. Bardzo istotny jest także wpływ estrogenów. Objawy te mogą być spowodowane przez nie-które kuracje hormonalne oraz przyjmowanie środków antykoncepcyjnych zawierających estrogeny.
Spis treści
Pielęgnacja
Skóra naczynioruchowa jest bardzo wrażliwa i wymaga specjalnej pielęgnacji: ochrony przed niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi (promieniowaniem UV, mrozem, wiatrem) oraz stosowania preparatów uszczelniających naczynia i łagodzących podrażnienia. Podstawą leczenia jest unikanie czynników zaostrzających zmiany skórne. Duża grupa pacjentów nie toleruje większości kosmetyków, dlatego tak trudno dobrać odpowiednie preparaty. Wśród składników kosmetyków najczęściej podrażniają: alkohol etylowy, aceton, alkohol benzylowy, mentol, glikol propylenowy, b-hydroksykwasy (AHA), laurylosiarczan sodu, kwas paraaminobenzoesowy, kwas witaminy A, mocznik, nadtlenek benzoilu.
Tolerancja AHA zależy od pH preparatu, w którym występuje: przy wyższym pH nie występują podrażnienia. Trzeba unikać czynników drażniących, na przykład mycia twarzy twardą, chlorowaną wodą, używania mydeł, toników i alkoholowych roztworów substancji leczniczych. Już we wczesnym okresie objawów naczynioruchowych należy stosować kosmetyki hypoalergiczne, niezawierające zbyt wielu składników.
Do mycia twarzy zalecane jest używanie mleczka lub delikatnych preparatów myjących przeznaczonych do skóry wrażliwej. Nie powinno się stosować peelingów ziarnistych i wysuszających preparatów przeciwłojotokowych. Konieczne jest natomiast regularne korzystanie z kremów chroniących przed mrozem i promieniowaniem UV, nawilżających i łagodzących, a przede wszystkim preparatów zmniejszających przepuszczalność naczyń i nasi-lenie reakcji zapalnej. Kremy zawierające b-hydroksykwasy i mające odpowiednie pH działają korzystnie, ponieważ mogą zwiększyć produkcję mukopolisacharydów i kolagenu w skórze właściwej. Retinaldehyd zawarty w kosmetykach powoduje zmniejszenie rumienia. W badaniach przeprowadzanych na hodowli keratynocytów udowodniono,że retinaldehyd zmniejsza ekspresję VEGF (vascular endothelial growth factor) i dzięki temu zmniejsza objawy zapalne.
Korzystne efekty może też dawać używanie kremów zawierających witaminę C oraz E, które wpływają na syntezę kolagenu w skórze i zmniejszenie reakcji zapalnej. Skutecznie zmniejsza zaczerwienienie i łagodzi podrażnienia również wyciąg z kasztanowca. Pantenol dodany do kosmetyków działa kojąco i dodatkowo nawilża.
Oprócz profilaktyki i właściwej pielęgnacji skóry należy przyjmować doustnie leki uszczelniające naczynia, a w razie nasilenia reakcji zapalnej leki przeciwhistaminowe.
Pielęgnacja skóry skłonnej do zmian trądzikowych
Trądzik jest przewlekłą chorobą skóry, objawiającą się przede wszystkim różnego rodzaju wykwitami skórnymi: niezapalnymi (zaskórniki otwarte i zamknięte) oraz zapalnymi (grudki, krosty, torbiele ropne). Powszechnie występuje głównie u osób młodych dotyka 60, 80% młodzieży w okresie dojrzewania. Szczyt zapadalności przypada u dziewcząt w wieku 14,17 lat, u chłopców nieco później, w wieku 16,19 lat. Zmiany trądzikowe z reguły ustępują w ciągu kilku lat, ale bywa też tak, że utrzymują się bardzo długo, nawet po 30. roku życia. Trądzik stanowi poważny problem kosmetyczny, między innymi ze względu na ryzyko powstawania po nim szpecących blizn. Zmiany trądzikowe dotyczą głównie okolic o największym zagęszczeniu gruczołów łojowych, tzn. twarzy (99% pacjentów), pleców (90% pacjentów) i klatki piersiowej (78% pacjentów), ale mogą również występować na barkach, ramionach i pośladkach. Jedna z postaci trądziku, tzw. postać odwrócona, charakteryzuje się występowaniem bardzo nasilonych zmian w okolicach narządów płciowych, dołów pachowych i pachwin.
Spis treści
Czynniki odpowiedzialne za powstawanie zmian trądzikowych:
* zwiększona produkcja androgenów w okresie dojrzewania,
* łojotok,
* większone rogowacenie ujść mieszków włosowych,
* zwiększone zasiedlanie poszerzonych przewodów wyprowadzających
gruczołów łojowych przez bakterię beztlenową Propionibacterium acnes.
Spis treści
Androgeny
Trądzik zwyczajny występuje u większości młodych osób w okresie dojrzewania. Jest to związane ze wzrostem aktywności androgenów, czyli męskich hormonów płciowych (zarówno u dziewcząt, jak i chłopców), które wpływają stymulująco na wytwarzanie łoju i powiększenie gruczołów łojowych. Najaktywniejszym hormonem androgenowymw stymulacji gruczołów łojowych jest dihydrotestosteron (DHT) powstający na skutek redukcji testosteronu przez enzym 5-a-reduktazę. Receptory dla DHT znajdują się w skórze, mieszkach włosowych i gruczołach łojowych.U osób z trądzikiem stwierdza się większe stężenie 5-a-reduktazy w obrębie gruczołów łojowych oraz nasilenie wytwarzania DHT w obrębie tak zwanych okolic łojotokowych.
Spis treści
Łojotok i rogowacenie mieszkowe
Przyczyną powstawania zmian trądzikowych jest zarówno nadmierne wytwarzanie łoju, jak i zmiany w jego składzie. U osób z trądzikiem stwierdza się wzrost wytwarzania łoju, ale jednocześnie zmniejszenie względnej zawartości kwasu linolowego. Prowadzi to do wzmożonego, nieprawidłowego rogowacenia przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych i nadmiernego rogowacenia ujść mieszków włosowych. Wskutek tego dochodzi do zaczopowania ujść mieszków przez zbite masy komórek rogowych. Utrudnia to prawidłowe wydzielanie łoju i prowadzi do stopniowego poszerzania przewodów gruczołów łojowych i powstawania mikro zaskórników. Są one pierwszym elementem rozwoju zmian trądzikowych. Wraz z poszerzaniem przewodów gruczołów łojowych dochodzi do powstania małych, niezapalnych grudek (zaskórników zamkniętych). Następnie, w miarę rozszerzania ujść przewodów wyprowadzających i utleniania tłuszczów zawartych w łoju, powstają zaskórniki otwarte z ciemnymi czopami na powierzchni.
Spis treści
Rola bakterii
Wskutek wytworzenia warunków beztlenowych i dużej zawartości łoju gruczoły łojowe są doskonałym siedliskiem dla bakterii beztlenowej Propionibacterium acnes, która odgrywa istotną rolę w powstawaniu procesu zapalnego w trądziku. Bakterie te wydzielają czynniki odpowiedzialne za przyciąganie w okolicę gruczołów łojowych komórek zapalnych, które z kolei uwalniają enzymy powodujące niszczenie ścian gruczołów łojowych i wylewanie się ich zawartości do otaczającej skóry właściwej. Powoduje to dalsze nasilanie procesu zapalnego.
Spis treści
Czynniki zaostrzające przebieg trądziku
Uważa się, że przyczyną zaostrzania zmian trądzikowych może być stres, aczkolwiek nie jest to udowodnione naukowo. Wiadomo, że niektóre leki (np. sterydy, anaboliki, lit, fenytoina, a nawet niektóre tabletki antykoncepcyjne) mogą powodować powstawanie albo nasilanie zmian trądzikowych. Również niektóre kosmetyki mogą działać komedogennie (zaskórnikotwórczo). Wydaje się, że przestrzeganie rygorystycznej diety w trądziku nie jest konieczne, gdyż pogorszenie zmian trądzikowych występuje u niewielkiego odsetka chorych (poniżej 10%) i tylko po spożyciu niektórych produktów (ta-kich jak czekolada, kakao, marynaty, przyprawy). Promieniowanie słoneczne powoduje okresową poprawę u większości osób, natomiast u części (około 20%) może powodować zaostrzenie zmian ; prawdopodobnie wpływ na ten proces ma wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza. U około 60-70% młodych kobiet zmiany trądzikowe ulegają pogorszeniu w okresie przedmiesiączkowym.
Spis treści
Właściwa pielęgnacja
U większości pacjentów z nasilonym łojotokiem oraz zmianami zaskórnikowymi właściwa i regularna pielęgnacja stanowi podstawę leczenia. Często nawet wystarcza do osiągnięcia zadowalających efektów. Konieczny jest jednak odpowiedni dobór preparatów do typu skóry: silniejszych, zawierających większe stężenie substancji komedolitycznych i przeciwłojotokowych do skóry ze znacznie nasilonym łojotokiem oraz łagodniejszych preparatów oczyszczających do skóry wrażliwej i podatnej na podrażnienia. W leczeniu miejscowym wykorzystuje się szereg kosmeceutyków zawierających substancje o działaniu komedolitycznym i przeciwzapalnym: a- i b-hydroksykwasy , polihydroksykwasy i inne substancje pochodzenia roślinnego. Do b-hydroksykwasów należą: kwas glikolowy, mlekowy, cytrynowy, winowy i jabłkowy, zaś najczęściej stosowanym b-hydroksykwasem jest kwas salicylowy. Dzięki odblokowywaniu zaczopowanych przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych substancje te ułatwiają odpływ łoju i zmniejszają jego nagromadzenie wewnątrz gruczołów łojowych, działają również przeciwzapalnie. Bardzo ważne jest przestrzeganie zasad używania tych preparatów: należy nanosić je wyłącznie na umytą i całkowicie suchą skórę nałożone na skórę wilgotną mogą powodować podrażnienia. Kosmeceutyki przeznaczone do skóry trądzikowej z reguły należy stosować wieczorem, na całą chorobowo zmienioną powierzchnię. Jeżeli mamy do czynienia ze skórą mieszaną, należy omijać partie suche lub wrażliwe. Do codziennej pielęgnacji skóry skłonnej do zmian trądzikowych zalecane jest stosowanie preparatów myjących o działaniu keratolitycznym i przeciwbakteryjnym oraz kremów działających keratolitycznie i przeciwłojotokowo. Aby zapobiec nadmiernemu przesuszaniu i złuszczaniu skóry, należy używać także kremów nawilżających. Zmiany grudkowe i krostkowe wymagają natomiast dodatkowego korzystania z preparatów przeciwbakteryjnych. W przypadku, gdy zmiany trądzikowe są bardzo duże, możemy stosować silniejsze preparaty komedolityczne i przeciwzapalne, takie jak kwas azelainowy, nadtlenek benzolu i retinoidy (tretinoina, izotretinoina, adapalen), a także antybiotyki przeznaczone do stosowania miejscowego. Niewskazane jest używanie wyłącznie jednego preparatu antybiotykowego, najczęściej zaleca się leczenie skojarzone z preparatem komedolitycznym.